ብዛዕባና

PrevRHD ሩማቲክ ሕማም ልቢ (RHD) ንምክልኻልን ኣብ ቆልዑ፣ መንእሰያት፣ ስድራቤታትን ማሕበረሰባትን ዘለዎ ከቢድ ጽልዋ ንምቕናስን ዝሰርሕ መደብ እዩ።ሓደ ቆልዓ ወይ መንእሰይ፣ ሓደ ልሙድ ሕማም ጉሮሮ ብእዋኑ ስለዘይተለለየ ወይ ሕክምና ስለዘይተዋህቦ፣ ብዝከላኸል ዝከኣል ሕማም ልቢ ክሳቐ የብሉን ኢልና ንኣምን።ብግንዛበ ምፍጣር፣ ብእዋኑ ምልላይ፣ ምክልኻል፣ ናይ ሕክምና ደገፍ፣ ምዕባይ ዓቕሚን መዳርግቲ ኣካላት ኣቢልና፣ ሩማቲክ ሕማም ልቢ ቅድሚ ንሓዋሩ ጉድኣት ልቢ ምምጻኡ ዝከላኸለሉ መጻኢ ንምፍጣር ንሰርሕ።

እዚ ፕሮግራም እንታይ እዩ

PrevRHD ኣብ ትግራይ ምክልኻልን ቁጽጽርን ቅርጥማታዊ ረስኒን ሩማቲክ ሕማም ልብን ንምጉልባት ዝዓለመ መደብ እዩ።ሩማቲክ ሕማም ልቢ ከቢድ ግን ብዓቢኡ ክከላኸል ዝከኣል ሕማም እዩ። እዚ ሕማም ድሕሪ ቅርጥማታዊ ረስኒ ክምዕብል ይኽእል፣ ቅርጥማታዊ ረስኒ ድማ ብGroup A Streptococcus ዝመጽእ ረኽሲ ጉሮሮ ብዘይተፈወሰ ወይ ብግኑእ ሕክምና እንተዘይተገይሩ ክኽሰት ይኽእል።ምክልኻል እኳ ዝከኣል እንተኾነ፣ ብዙሓት ቆልዑን መንእሰያትን ብሰንኪ ውሱን ግንዛበ፣ ዝደንጎየ ምርመራ፣ ኣብ ምርካብ ክንክን ጥዕና ዘሎ ፀገማት ኣብ ናይ ነዊሕ ግዜ ክንክን ዘጋጥሙ ብድሆታት ናብ ሓደጋ እናሳጥሑ ይርከቡ።PrevRHD ምስ ማሕበረሰብ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና፣ ቤት ትምህርቲ፣ ትካላት ጥዕና፣ ትካላት መንግስቲን መዳርግቲ ኣካላት ልምዓትን ብምትሕብባር፣ ነዞም ፀገማት ንምፍታሕን ኣብ ምክልኻልን ክንክንን ዝተመስረተ ሓድነታዊ ኣቀራርባ ንምትብባዕን ይሰርሕ።

ራእይ

ኣብ ትግራይ ዝርከቡ ቆልዑ፣ መንእሰያትን ማሕበረሰባትን ካብ ምክላኸል ዝከኣል ሩማቲክ ሕማም ልቢ ብእዋኑ፣ ውጽኢታውን ዘላቒን ክንክን ጥዕና ክረኽቡ ዝኽእሉሉን መጻኢ ምምችቻው።

ተልእኾ

ብምክልኻል፣ ብእዋኑ ምልላይ፣ ግንዛበ ምፍጣር፣ ናብ ሕክምና ዘሎ ተበጻሕነት ብምምሕያሽ፣ ዓቕሚ ሰብ ሞያ ጥዕና ብምዕባይ፣ ማሕበረሰብ ብምስታፍን ምትሕብባር ብምፍጣርን፣ ጉድኣት ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምቕናስ።

ምክልኻል ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምንታይ ኣድላይ ኮይኑ

ሩማቲክ ሕማም ልቢ ኣብ ቫልቭ ልቢ ቀዋሚ ጉድኣት ከውርድ ይኽእል፣ ከምኡውን ከበድቲ ጸገማት ጥዕና፣ ስንክልናን ብንኡስ ዕድመ ሞትን ከስዕብ ይኽእል። እንተኾነ ግን፣ እዚ ሕማም ምክልኻል ዝከኣል እዩ።ብእዋኑ ምልላይን ግቡእ ሕክምና ብምግባርን ናይ ብGroup A Streptococcus ዝመጽእ ረኽሲ ጉሮሮ፣ ቅርጥማታዊ ረስኒ (Acute Rheumatic Fever) ንምክልኻል ክሕግዝ ይኽእል። ቅርጥማታዊ ረስኒ ዝነበሮም ወይ ምስ ሩማቲክ ሕማም ልቢ ዝነብሩ ሰባት ድማ፣ ስሩዕ ክትትልን ካልኣይ ደረጃ ምክልኻልን ተወሰኽቲ ጸገማት ንምቕናስ ክሕግዝ ይኽእል።ስለዚ፣ ምክልኻል ካብ ስድራቤታትን ቤት ትምህርትን ክሳብ ትካላት ጥዕናን ሰፊሕ ስርዓት ጥዕናን ኣብ ዝተፈላለዩ ደረጃታት ስጉምቲ ይሓትት።ብPrevRHD ኣቢልና፣ ማሕበረሰባት ብእዋኑ ሕክምና ምርካብ ዘለዎ ኣገዳስነት ክርድኡ፣ ሰብ ሞያ ጥዕና ተዛማዲ ፍልጠትን ክእለትን ክረኽቡ፣ ከምኡውን በቲ ሕማም ዝተጸልዉ ሰባት ዘድልዮም ደገፍን ክትትልን ክረኽቡ ንምርግጋጽ ንሰርሕ።

እንሰርሖም መደባት

ግንዛበን ትምህርትን ማሕበረሰብ

ብትምህርቲ ማሕበረሰብ፣ ቤት ትምህርቲ፣ ናይ ጥዕና መደባትን ናብ ማሕበረሰብ ምብጻሕን፣ ብዛዕባ ቅርጥማታዊ ረስኒን ሩማቲክ ሕማም ልብን ግንዛበ ነዕቢ። ስድራቤታት ረኽሲ ጉሮሮ ንምክልኻል፣ ብእዋኑ ናብ ክንክን ጥዕና ምድላይ፣ ከምኡውን ቀጻሊ ሕክምናን ክትትልን ዘለዎ ኣገዳስነት ክርድኡ ንሕግዝ።

ምክልኻልን ቅድመ ምልላይን

ብእዋኑ ስጉምቲ ህይወት ከድሕንን ጉድኣት ልቢ ክከላኸልን ይኽእል። PrevRHD ኣብ ሓደጋ ንዘለዉ ሰባት ብሩማቲክ ረስኒን ሩማቲክ ሕማም ልብን ብእዋኑ ናብ ክንክን ጥዕና ንኽደልዩ፣ ብእዋኑ ምርመራ ንኽግበረሎም፣ ምርመራ መጠነ-ሰፊሕ (screening)፣ ናብ ዝምልከቶ ትካል ጥዕና ምልኣኽን ቀጻሊ ክትትልን ይድግፍ።

ምዕባይ ዓቕሚ ትካላት ጥዕና

ሰብ ሞያ ጥዕና ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምክልኻልን ንምምሕዳርን ወሳኒ ተራ ኣለዎም። PrevRHD ፍልጠት ሰብ ሞያ ጥዕና ንምዕባይ ኣብ ምክልኻልን ክንክንን ዝምልከቱ ኣሰራርሓታት ንምምሕያሽን ስልጠናን ምዕባይ ዓቕምን ይድግፍ።

ተሳትፎ ቤትትምህርትን ተምሃሮን

ናይ ነዊሕ እዋን ክትትል

ምስ ቅርጥማታዊ ረስኒ ወይ ሩማቲክ ሕማም ልቢ ዝነብሩ ሰባት፣ ቀጻሊ ክንክን ኣገዳሲ እዩ። PrevRHD ሕክምና ብትኽክልን ብቐጻልን ንኽውሰድ፣ ስሩዕ ክትትል ንኽግበርን ካልኣይ ደረጃ ምክልኻል ንኽጠናኸርን ይድግፍ፣ እዚ ድማ ተደጋጋሚ ክስተታት ንምቕናስን ተወሳኺ ጉድኣት ልቢ ንምክልኻልን ይሕግዝ።

ትሕብብርን ድጋፍን

ምስ ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምትግባር ዝግበር ቃልሲ ሓባራዊ ስጉምቲ ይሓትት። PrevRHD ትካላት ጥዕና፣ ኣካላት መንግስቲ፣ ማሕበረሰባት፣ ትካላት ትምህርቲን ምርምርን፣ ከምኡውን መዳርግቲ ኣካላት ልምዓትን ብሓባር ብምስራሕ፣ ንጻዕርታት ምክልኻል ንምዕባይ ኣብ ትግራይን ሰሜናዊ ኢትዮጵያን ዘላቒ ፍታሓት ንምድጋፍን ይሰርሕ።

ኣቀራርባና

ኣቀራርባና ምክልኻል ብዝበለጸ ውጽኢታዊ ዝኸውን፣ ስርዓታት ጥዕናን ማሕበረሰባትን ብሓባር ክሰርሑ ከለዉ እዩ ኢልና ኣብ ዝገበርናዮ እምነት ዝተመስረተ እዩ። ትኹረት ዝገበርናሎም ነጥብታት ደማ፦

ምክልኻል፦ ግንዛበ ብምፍጣርን ናብ ቅርጥማታዊ ረስኒ ከምጽኡ ዝኽእሉ ሕማማት ብግዜኡ ሕክምና ንኽረኽቡ ብምትብባዕን።
ብእዋኑ ምልላይ፦ ብእዋኑ ንምልላይ፣ ምርመራ ንምግባር፣ ናብ ዝምልከቶ ትካል ጥዕና ንምልኣኽን ግቡእ ክንክን ንምርካብን ምትብባዕ።
ትምህርቲ፦ ፍልጠት ማሕበረሰባት፣ ተማሃሮ፣ ስድራቤታትን ሰብ ሞያ ጥዕናን ምዕባይ።
ምዕባይ ዓቕሚ፦ ክእለትን ፍልጠትን ሰብ ሞያ ክንክን ጥዕናን ኣብ ቀዳማይ ረድኤት ዝሰርሑ ሰራሕተኛታትን ምብቃዕ።
ምትሕብባር፦ ጉድኣት ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምቕናስ ዝሰርሑ ትካላትን ውድባትን ብሓባር ምስራሕ።
ምስታፍ ማሕበረሰብ፦ ንናይ ከባቢ ድሌታት ዝምልሱ ዘላቒ ፍታሓት ንምፍጣር ማሕበረሰባት ብንጥፈት ምስታፍ።

መዳርግቲ ኣካላት

ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምክልኻል፣ ኣብ ማሕበረሰባት፣ ትካላት ጥዕና፣ ዩኒቨርስቲታትን ዓለምለኻውያን መዳርግቲ ምትሕብባር የድሊ። PrevRHD ኣብ ትግራይ ጥዕና ንምምሕያሽን ሩማቲክ ሕማም ልቢ ንምክልኻልን ሓባራዊ ዕላማ ምስ ዘለዎም ውድባትን ትካላትን ብምስራሕ ንምምሕያሽ ጥዕና ማሕበረሰብ ይሰርሕ።መዳርግቲ ኣካላትና ናይ ከባቢ ፍልጠት፣ ሞያዊ ክእለት ጥዕና፣ ናይ ትምህርቲን ምርምርን ዓቕሚ፣ ዓለምለኻዊ ተመኩሮን ነዊሕ ግዜ ዝፀንሕ ተወፋይነትን ብምውህሃድ፣ ቅርጥማታዊ ረስኒን ሩማቲክ ሕማም ልብን ንምክልኻልን ንምምሕዳርን ዝግበር ጻዕሪ ንምዕባይ ይሕግዝ።